Blog

Félag heilbrigðisfulltrúa hefur skilað inn umsögn um áform atvinnuvegaráðherra um breytingar á lögum um Matvælasstofnun, Fiskistofu o.fl. (sameining stofnana).FHU gerir athugasemd við að félagið hafi ekki fengið boð um þáttöku vegna áformanna þrátt fyrir að áformin gætu haft bein áhrif á heilbrigðisfulltrúa í landinu.&nbsp;FHU hvetur atvinnuvegaráðherra til að endurskoða áformin.&nbsp;<a data-mce-href="https://samradapi.island.is/api/Documents/263e19a3-cbce-f011-9bd3-005056bcce7e" href="https://samradapi.island.is/api/Documents/263e19a3-cbce-f011-9bd3-005056bcce7e" target="_blank" rel="noopener">Lesa má umsögn félagsins hér.</a>

Umsögn FHU um S-229/2025

Ef áform S-160/2025 sem, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Jóhanns Páls Jóhannssonar ásamt atvinnuvegaráðherra, Hönnu Katrínu Friðriksson kynntu í september sl. verða að veruleika, hefði það slæm áhrif á sveitarfélög landsins. Í áformunum er lagt til að Heilbrigðiseftirlit Sveitarfélaga verði lagt niður.Sjá samantekt á þeim hættum sem áformin skapa í pistli Kolbrúnar Georgsdóttir formanns FHU í Skoðun á vísi.is:<a data-mce-href="https://www.visir.is/g/20252810630d/aform-sem-ogna-hagsmunum-sveitarfelaga" href="https://www.visir.is/g/20252810630d/aform-sem-ogna-hagsmunum-sveitarfelaga" target="_blank" data-mce-selected="inline-boundary">https://www.visir.is/g/20252810630d/aform-sem-ogna-hagsmunum-sveitafelaga</a>

Áform sem ógna hagsmunum sveitarfélaga

<figure id="figure-77mmrbuyekmhulf73q"><img id="77mmrbuyekmhulf73q" src="https://cdn.durable.co/blocks/2b1SwS9RCFwrIkat2feW3TuJqP5A4uZJriVwM2KIhIk6GoSLdD9axkeJrRw57vEs.jpg" alt="" title="" class="object-cover bg-gray-100 rounded-lg md:rounded-xl lg:rounded-2xl" style="aspect-ratio: 16/9; object-position: undefined undefined;" data-corners="default" data-aspect="16:9" data-caption="" data-positionx="undefined" data-positiony="undefined" data-fullwidth="false" data-mce-src="https://cdn.durable.co/blocks/2b1SwS9RCFwrIkat2feW3TuJqP5A4uZJriVwM2KIhIk6GoSLdD9axkeJrRw57vEs.jpg" data-mce-style="aspect-ratio: 16/9; object-position: undefined undefined;"></figure>Fréttabréf FHU kom út 6. nóvember 2025. Það er með óhefðubundnu sniði og tileinkað þeirri umfjöllun sem hefur farið fram undanfarið um áform&nbsp; stjórnvalda um að leggja niður heilbrigðiseftirlit á Íslandi.&nbsp;Hægt er að lesa blaðið hér:&nbsp; <a data-mce-href="https://drive.google.com/file/d/1S6PqlQXGrQrd0f2cN31JZsH85WKPbwmt/view?usp=sharing" href="https://drive.google.com/file/d/1S6PqlQXGrQrd0f2cN31JZsH85WKPbwmt/view?usp=sharing" title="Fréttabréf FHU Nóvember 2025" target="_blank" rel="noopener" style="border-color: #e5e7eb; --tw-scale-x: 1; --tw-scale-y: 1; --tw-scroll-snap-strictness: proximity; --tw-ring-offset-width: 0px; --tw-ring-offset-color: #fff; --tw-ring-color: rgba(62,172,255,.5); --tw-ring-offset-shadow: 0 0 #0000; --tw-ring-shadow: 0 0 #0000; --tw-shadow: 0 0 #0000; --tw-shadow-colored: 0 0 #0000; --tw-transform: translateX(0) translateY(0) rotate(0) skewX(0) skewY(0) scaleX(1) scaleY(1); --tw-border-opacity: 1;" data-mce-style="border-color: #e5e7eb; --tw-scale-x: 1; --tw-scale-y: 1; --tw-scroll-snap-strictness: proximity; --tw-ring-offset-width: 0px; --tw-ring-offset-color: #fff; --tw-ring-color: rgba(62,172,255,.5); --tw-ring-offset-shadow: 0 0 #0000; --tw-ring-shadow: 0 0 #0000; --tw-shadow: 0 0 #0000; --tw-shadow-colored: 0 0 #0000; --tw-transform: translateX(0) translateY(0) rotate(0) skewX(0) skewY(0) scaleX(1) scaleY(1); --tw-border-opacity: 1;">Fréttabréf FHU Nóvember 2025</a>Eldri fréttabréf FHU má sjá hér: <a data-mce-href="https://fhu.is/utgefid-efni" href="https://fhu.is/utgefid-efni" target="_blank" rel="noopener">Úgefin fréttabréf FHU&nbsp;</a>

Fréttabréf FHU Nóvember 2025

<figure id="figure-39msuweo2mhpegri6"><img id="39msuweo2mhpegri6" src="https://cdn.durable.co/blocks/7uNTqa9RiOOmdWg3h3TmgDeBLvqEr5zZlwtfrxrBGTnvPJ6rVtuLoJkmN8CSs7PS.jpg" alt="" title="" class="object-cover bg-gray-100 rounded-lg md:rounded-xl lg:rounded-2xl" style="aspect-ratio: 16/9; object-position: center center;" data-corners="default" data-aspect="16:9" data-caption="" data-positionX="undefined" data-positionY="undefined" data-fullWidth="false"/></figure>Á aðalfundi félags heilbrigðisfulltrúa, þann 6. nóvember sl. tók ný stjórn til starfa. Í stjórn sitja Kolbrún Georgsdóttir formaður, Pétur Halldórsson gjaldkeri, Rán Sturlaugsdóttir ritari, Anna Jóhannesdóttir meðstjórnandi og Rúnar Grímsson meðstjórnandi.Félag heilbrigðisfulltrúa stendur á krossgötum vegna áforma stjórnvalda um að leggja niður Heilbrigðiseftirlit sveitarfélaganna. Ný stjórn félagsins mun vinna að því að styrkja samstöðu innan stéttarinnar og tryggja að rödd heilbrigðisfulltrúa muni heyrast.Stjórnin leggur áherslu á fagmennsku, gagnsæi og virka þátttöku í mótun framtíðar heilbrigðiseftirlits. Með samstöðu og kjarki hyggst hún verja hagsmuni félagsmanna og stuðla að áframhaldandi öflugu heilbrigðiseftirliti í þágu almennings og umhverfis.

Ný stjórn Félags heilbrigðisfulltrúa tekur við störfum

<figure id="figure-zs63f7dvrmhpec36x" class=""><img id="zs63f7dvrmhpec36x" src="https://cdn.durable.co/covers/301fShrRKoKqLz8F1hn52UuhO0kJDjG5AOhiPstdbx4Q0ajmqAw1O6lfedYErmtl.jpg" alt="" title="" class="object-cover bg-gray-100 rounded-lg md:rounded-xl lg:rounded-2xl" style="aspect-ratio: 16/9; object-position: center center;" data-corners="default" data-aspect="16:9" data-caption="" data-positionx="undefined" data-positiony="undefined" data-fullwidth="false" data-mce-src="https://cdn.durable.co/covers/301fShrRKoKqLz8F1hn52UuhO0kJDjG5AOhiPstdbx4Q0ajmqAw1O6lfedYErmtl.jpg" data-mce-style="aspect-ratio: 16/9; object-position: center center;"></figure>Meðfylgjandi er grein sem birtist Morgunblaðinu þann 5. nóvember 2025 og fjallar um mikilvægi þess að efla heilbrigðiseftirlit og heilbrigðisfulltrúa en í áformum stjórnvalda er lagt til að Heilbrigðiseftirlit Sveitarfélaga verði lagt niður.&nbsp;<h2>Hvar værum við án heilbrigðiseftirlits?</h2>Í september sl. kynntu ráðherrar umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytis og atvinnuvegaráðuneytis áform um að leggja niður Heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga. Samkvæmt áformunum á að skipta verkefnum heilbrigðiseftirlitsins í þrjá hluta og færa ábyrgð á eftirliti með hollustuháttum og mengunarvörnum til Umhverfis- og orkustofnunar, ábyrgð á eftirliti með matvælum til Matvælastofnunar, en öðrum staðbundnum verkefnum verður fundinn annar staður innan stjórnsýslunnar í samráði við sveitarfélög. Áform þessi eiga að hafa þann tilgang að samræma eftirlit, einfalda og auka skilvirkni (mál nr. S-160/2025 í samráðsgátt).Það að slíta sundur verkefni heilbrigðiseftirlits getur ekki talist vera til bóta, hvorki fyrir fyrirtækin í landinu né almenning, það mun ekki einfalda eða auka skilvirkni. Mörg fyrirtæki munu fá tvo eða jafnvel þrjá eftirlitsaðila í stað þess að fá eitt eftirlit. Leyfiskostnaður og eftirlitsgjöld munu hækka umtalsvert, sem mun bitna mest á minni fyrirtækjum. Ef þau áform stjórnvalda ganga eftir að leggja niður heilbrigðiseftirlit sveitarfélaga liggur beinast við að starfsheitið heilbrigðisfulltrúi verði lagt niður. Um er að ræða verndað starfsheiti sem aðeins þeir sem hafa fengið sérstakt leyfi til geta haft, að uppfylltum ákveðnum skilyrðum.Það væri synd og skömm að fella niður jafn mikilvæga starfsstétt og&nbsp; heilbrigðisfulltrúar eru. Heilbrigðisfulltrúar sinna eftirliti sem fellur undir löggjöf um matvæli, hollustuhætti og mengunarvarnir og grípa inn í þegar hætta steðjar að. Um er að ræða heildstætt eftirlit með starfsemi þar sem farið er yfir starfsemina út frá mörgum þáttum. Meginmarkmiðið er að tryggja öryggi almennings og um leið vinna með og leiðbeina fyrirtækjum um að fara eftir kröfum sem settar eru í lög og reglur. Störf heilbrigðisfulltrúa eru mikilvægari en flestir átta sig á því þau eru mörg hver falin. Það er ekki auglýst í hvert sinn sem heilbrigðiseftirlitið grípur til aðgerða og kemur í veg fyrir veikindi, slys eða hættur. Fyrirtæki og rekstraraðilar bera alltaf ábyrgð á sinni starfsemi en heilbrigðiseftirlitinu er skylt að grípa inn í þegar hættur eru til staðar og það er gert með því að takmarka starfsemi eða stöðva. Dæmi um aðgerðir heilbrigðiseftirlits er lokun veitingastaðar þar sem matvæli geta verið hættuleg og valdið veikindum hjá fólki. Annað dæmi er leikvallartæki sem er hættulegt börnum og er tekið úr notkun. Mengandi starfsemi sem er stöðvuð þar sem mengunarvarnabúnaður fyrirfinnst ekki og veldur mengun í umhverfinu. Óhrein sundlaug eða heitur pottur sem er óæskilegt fyrir fólk að baða sig í þar sem bakteríur geta fjölgað sér og valdið húðsýkingum. Til þess að fá að starfa sem heilbrigðisfulltrúi þarf m.a. að taka réttindanám, en það tryggir að fagfólk með þekkingu og reynslu gegnir störfum heilbrigðiseftirlits, sem snýr fyrst og fremst að því að tryggja öryggi almennings út frá matvælaöryggi, mengunarvörnum og umhverfisþáttum. Það er hagur okkar allra að fagfólk sinni þessum störfum. Heilbrigðiseftirlit skiptir máli bæði fyrir almenning og fyrirtækin í landinu. Við megum ekki glutra niður þessari mikilvægu grunnstoð í íslensku samfélagi. Verði kröfur og skyldur heilbrigðisfulltrúa lagðar niður getur hver sem er gengið í störfin, jafnvel starfsfólk sem hefur ekki næga fagþekkingu og þá er hætt við að við missum niður gæði í eftirliti og þjónustu við almenning. Starfið krefst sértækrar þekkingar á sviði heilbrigðis- og raunvísinda og þurfa heilbrigðisfulltrúar að hafa víðtæka þekkingu á mörgum mismunandi þáttum. Ef tengingin á milli þessara þátta er rofin er hætta á að þekkingin á samspili þeirra glatist. Yfirvöld ættu að sjá sóma sinn í að styðja við jafn mikilvæga stétt og heilbrigðisfulltrúar eru og efla menntun og endurmenntun. Viðhalda heilbrigðiseftirliti þar sem tekið er á öllum þáttum í eftirlitinu, en vert er að taka&nbsp; sérstaklega fram hversu mikilvægt það er að hafa heildstætt eftirlit sem tekur á öllum þáttum starfseminnar. Eftirlit sem fer yfir starfsemi út frá matvælalögum, hollustuháttalögum og mengunarvarnalögum. Oftar en ekki haldast þessir þættir í hendur og hafa áhrif hver á annan.Rétta leiðin til að samræma heilbrigðiseftirlit á landinu er ekki að leggja heilbrigðiseftirlitið niður og tvístra verkefnunum í sundur og á milli þriggja aðila (Matvælastofnunar, Umhverfis- og orkustofnunar og sveitarfélaga). Besta leiðin til að samræma eftirlit er að efla þjálfun og menntun starfsmanna og auka samtal og samvinnu milli svæða. Með von um að stjórnvöld endurskoði áform sín og efli heilbrigðiseftirlitið í landinu. Fyrir áhugasama er hægt að lesa meira um heilbrigðiseftirlit á www.fhu.is. &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Sesselja María Sveinsdóttir Höfundur er matvælafræðingur, starfandi heilbrigðisfulltrúi hjá Heilbrigðiseftirliti Reykjavíkur og fyrrverandi starfsmaður hjá Matvælastofnun, Umhverfisstofnun og Hollustuvernd ríkisins.&nbsp;Upprunalega birt í Morgunblaðinu þann 5. nóvember 2025

Hvar værum við án heilbrigðiseftirlits?

Málþing um heilbrigðiseftirlit á Íslandi var haldið í Norræna húsinu í gær þann 21. október. FHU stóð að málþinginu í samstarfi við Félag íslenskra náttúrufræðinga og Unga umhverfissinna. Málþingið tókst vel til, en þar komu fram fjórir fyrirlesarar með áhugaverð erindi og voru líflegar umræður í kjölfar þeirra.&nbsp;&nbsp;FHU þakkar öllum þeim sem komu að málþinginu, bæði Félagi íslenskra náttúrufræðinga og Ungum umhverfissinnum fyrir gott samstarf,&nbsp; fyrirlesurum fyrir góð erindi, fundarstjóra og öllum sem mættu á málþingið í Norræna húsinu.&nbsp;<a data-mce-href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s" href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s" target="_blank" rel="noopener">Upptaka af málþinginu má nálgast hér</a>Hvað er heilnæmt umhverfi og hvernig mótar það daglegt líf okkar? Á þessum stutta viðburði var á einfaldan hátt fjallað um hvað heilnæmt umhverfi er og hvernig stjórnvöld tryggja réttindi almennings til heilnæms umhverfis.&nbsp; Eftir kynningar frá sérfræðingum taka við umræður. Meðfylgjandi eru tenglar á erindi:&nbsp; <ul><li><a data-mce-href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=90s" href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=90s" target="_blank" rel="noopener">Stefán Pálsson, sagnfræðingur: „Deig má ekki hnoða með fótunum“ - glefsur úr upphafssögu heilbrigðiseftirlits</a> &nbsp; </li></ul> <ul><li><a data-mce-href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=880s" href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=880s" target="_blank" rel="noopener">Pétur Halldórsson, heilbrigðisfulltrúi: Hvað er heilnæmt umhverfi?</a></li></ul> <ul><li><a data-mce-href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=1087s" href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=1087s" target="_blank" rel="noopener">Snorri Hallgrímsson, varaforseti Ungra umhverfissinna: Rétturinn til að anda ómenguðu lofti</a></li></ul> <ul><li><a data-mce-href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=1761s" href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=1761s" target="_blank" rel="noopener">Kjartan Ólafsson, stjórnarmaður í heilbrigðisnefnd Suðurlands: Ríkisvæðing heilbrigðiseftirlits og hvers vegna?﻿</a></li></ul> <ul><li><a data-mce-href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=2680s" href="https://www.youtube.com/watch?v=aciuCjdam3s&amp;t=2680s" target="_blank" rel="noopener">Umræður og spurningar úr sal﻿</a></li></ul> Fundarstjóri: Kolbrún Halldórsdóttir, formaður BHM. Félag íslenskra náttúrufræðinga, Félag heilbrigðis- og umhverfisfulltrúa og Ungir umhverfissinnar skipulögðu viðburðinn.&nbsp;

Greinar og fréttir

Umsögn FHU um S-229/2025

Áform sem ógna hagsmunum sveitarfélaga

Fréttabréf FHU Nóvember 2025

Ný stjórn Félags heilbrigðisfulltrúa tekur við störfum

Hvar værum við án heilbrigðiseftirlits?

Málþing um heilbrigðiseftirlit á Íslandi - upptaka